f(x,y) , g(x,y) は x,y を変数とする関数(2変数関数)で,ともに x について偏微分可能,かつ g(x,y)≠0 であるとすると
∂∂x { f(x,y) g(x,y) } = ( ∂∂x f(x,y) ) g(x,y) − f(x,y) ( ∂∂x g(x,y) ) {g(x,y)} 2
が成り立つ. y についての偏微分も同様に成り立つ.
偏導関数の定義式
∂∂x f(x,y) = lim h→0 f(x+h,y) − f(x,y) h
を利用すると
∂∂x { f(x,y) g(x,y) }
= lim h→0 f(x+h,y) g(x+h,y) − f(x,y) g(x,y) h
= lim h→0 f(x+h,y) g(x,y) − f(x,y) g(x+h,y) g(x,y) g(x+h,y) h
= lim h→0 1 g(x,y) g(x+h,y) f(x+h,y) g(x,y) − f(x,y) g(x+h,y) h
= lim h→0 1 g(x,y) g(x+h,y) lim h→0 f(x+h,y) g(x,y) − f(x,y) g(x+h,y) h (極限の積の性質)
= 1 {g(x,y)} 2 lim h→0 f(x+h,y) g(x,y) − f(x,y) g(x,y) + f(x,y) g(x,y) − f(x,y) g(x+h,y) h (※,0 になる項を加えた)
= 1 {g(x,y)} 2 { lim h→0 f(x+h,y) g(x,y) − f(x,y) g(x,y) h + lim h→0 f(x,y) g(x,y) − f(x,y) g(x+h,y) h } (極限の和の性質)
= 1 {g(x,y)} 2 { lim h→0 f(x+h,y) − f(x,y) h g(x,y) + lim h→0 f(x,y) g(x,y) − g(x+h,y) h }
= 1 {g(x,y)} 2 { g(x,y) lim h→0 f(x+h,y) − f(x,y) h − f(x,y) lim h→0 g(x+h,y) − g(x,y) h }
= 1 {g(x,y)} 2 { ( ∂∂x f(x,y) ) g(x,y) − f(x,y) ( ∂∂x g(x,y) ) }
= ( ∂∂x f(x,y) ) g(x,y) − f(x,y) ( ∂∂x g(x,y) ) {g(x,y)} 2
※ g(x,y) は x について偏微分可能なので x について連続であり, lim h→0 g(x+h,y) = g(x,y) である.これと g(x,y)≠0 より
lim h→0 1 g(x,y) g(x+h,y) = 1 {g(x,y)} 2
となることを用いた.
よって
ホーム>>カテゴリー分類>>微分>>偏微分>>偏微分の基本公式(I)>>偏微分の基本公式(I)の導出:商
学生スタッフ作成 最終更新日: 2026年11月13日