ロドリゲスの回転公式の表現行列 (representation matrix of Rodrigues' rotation formula)

3次元空間において,原点 O を通る任意の回転軸(軸方向の単位ベクトルを n とする)の周りに,位置ベクトル r を角 θ だけ回転させる回転行列を Rn (θ) とすると,回転後の位置ベクトル r′ は

r′ = Rn (θ)   r

と表される.直交座標系において,回転軸方向の単位ベクトルを n = ( n1  ,  n2  ,  n3 ) とすると,この回転行列は次式となる.

Rn (θ) = ( n12 ( 1−cosθ ) +cosθ n1n2 ( 1−cosθ ) − n3sinθ n1n3 ( 1−cosθ ) + n2sinθ n1n2 ( 1−cosθ ) + n3sinθ n22 ( 1−cosθ ) +cosθ n2n3 ( 1−cosθ ) − n1sinθ n1n3 ( 1−cosθ ) − n2sinθ n2n3 ( 1−cosθ ) + n1sinθ n32 ( 1−cosθ ) +cosθ )

【 導出 】

ロドリゲスの回転公式のベクトル表記より

r′ = r cosθ + ( 1−cosθ ) ( r ⋅ n )  n + ( n × r )  sinθ   --- (1)

である.ベクトル射影の表現行列より

( r ⋅ n )  n = n nt  r = ( n1 n2 n3 ) ( n1 n2 n3 )  r = ( n12 n1n2 n1n3 n1n2 n22 n2n3 n1n3 n2n3 n32 ) r

および,ベクトル積の表現行列より

n × r = [n] × r = ( 0 −n3 n2 n3 0 −n1 −n2 n1 0 ) r

であるので,(1) は行列表現において

r′ = { cosθ I + ( 1−cosθ )  n nt + sinθ  [n] × }  r

と表せる( I は単位行列).したがって,回転行列

Rn (θ) = cosθ I + ( 1−cosθ )  n nt + sinθ  [n] ×
       = cosθ  ( 1 0 0 0 1 0 0 0 1 ) + ( 1−cosθ )  ( n12 n1n2 n1n3 n1n2 n22 n2n3 n1n3 n2n3 n32 ) + sinθ  ( 0 −n3 n2 n3 0 −n1 −n2 n1 0 )
       = ( n12 ( 1−cosθ ) +cosθ n1n2 ( 1−cosθ ) − n3sinθ n1n3 ( 1−cosθ ) + n2sinθ n1n2 ( 1−cosθ ) + n3sinθ n22 ( 1−cosθ ) +cosθ n2n3 ( 1−cosθ ) − n1sinθ n1n3 ( 1−cosθ ) − n2sinθ n2n3 ( 1−cosθ ) + n1sinθ n32 ( 1−cosθ ) +cosθ )

が得られる.また,ロドリゲスの回転公式のベクトル表記より

r′ = r + ( n × r )  sinθ + ( 1−cosθ ) ( r⋅n )n −r   --- (2)

とも書けるので, n12 +n22 +n32 =1 を考慮すると

( r⋅n )n −r = ( n nt −I ) r = ( n12−1 n1n2 n1n3 n1n2 n22−1 n2n3 n1n3 n2n3 n32−1 ) r
       = ( −n22−n32 n1n2 n1n3 n1n2 −n32−n12 n2n3 n1n3 n2n3 −n12−n22 ) r = ( 0 −n3 n2 n3 0 −n1 −n2 n1 0 ) 2 r = [n] ×2 r

より,(2) は行列表現において

r′ = { I + sinθ  [n] × + ( 1−cosθ )  [n] ×2 }  r

と表せる.したがって,回転行列は

Rn (θ) = I + sinθ  [n] × + ( 1−cosθ )  [n] ×2

とも書ける.


ホーム>>カテゴリー分類>>物理数学>>線形代数>>ロドリゲスの回転公式