積分 √(x^2-a^2)

∫ x 2 - a 2 d x     ( a > 0 )

部分積分法より. f ′ ( x ) = 1 , g ( x ) = x 2 - a 2 とおく.

= ∫ 1 ⋅ x 2 - a 2 d x

= x x 2 - a 2 − ∫ x 2 x 2 - a 2 d x

= x x 2 - a 2 − ∫ x 2 - a 2 + a 2 x 2 - a 2 d x

= x x 2 - a 2 − ∫ x 2 - a 2 d x - ∫ a 2 x 2 - a 2 d x

= x x 2 - a 2 − ∫ x 2 - a 2 d x - a 2 log | x + x 2 - a 2 |

∫ a 2 x 2 - a 2 d x  の積分はここを参照のこと

改めて書き直すと

∫ x 2 − a 2 d x = x x 2 − a 2 − ∫ x 2 − a 2 d x − a 2 log | x + x 2 − a 2 |

∫ x 2 - a 2 d x  について整理すると

2 ∫ x 2 − a 2 d x = x x 2 − a 2 − a 2 log | x + x 2 − a 2 |

∫ x 2 − a 2 d x = 1 2 { x x 2 − a 2 − a 2 log | x + x 2 − a 2 | }  

積分定数を付け加えると

∫ x 2 − a 2 d x = 1 2 { x x 2 − a 2 − a 2 log | x + x 2 − a 2 | } + C

●別解

x= a cosθ とおく(置換積分).ただし, 0<θ< π 2 , π 2 <θ<π .

dx dθ = asinθ cos 2 θ →dx= asinθ cos 2 θ dθ

よって

与式 = ∫ a cosθ 2 − a 2 ⋅ asinθ cos 2 θ dθ

= ∫ a 1 cos 2 θ −1 ⋅ asinθ cos 2 θ dθ

tan 2 θ + 1 = 1 cos 2 θ より, 1 cos 2 θ −1= tan 2 θ .よって

= ∫ a tan 2 θ ⋅ asinθ cos 2 θ dθ

0<θ< π 2 のとき, tanθ>0 となり, tan 2 θ =tanθ .

π 2 <θ<π のとき, tanθ<0 となり, tan 2 θ =−tanθ .

よって,場合分けをして計算を進める.

I. π 2 <θ<π の場合

与式 = ∫ atanθ⋅ asinθ cos 2 θ dθ

= a 2 ∫ sin 2 θ cos 3 θ dθ

= a 2 ∫ 1− cos 2 θ cos 3 θ dθ

= a 2 ∫ 1 cos 3 θ dθ − ∫ 1 cosθ dθ

∫ 1 cos 3 x d x = 1 2 ⋅ sin x cos 2 x + 1 4 log 1 + sin x 1 − sin x + C

∫ 1 cos x d x = 1 2 log 1 + sin x 1 − sin x + C より

= a 2 2 sinx cos 2 x − 1 2 log 1+sinx 1−sinx +C

x= a cosθ より, cosθ= a x

sinθ= 1− cos 2 θ = 1− a x 2 = 1− a x 2 = 1− a 2 x .

(∵ 0<θ< π 2 のとき, cosθ>0 ,よって, x>0 ,したがって, x 2 =x )

よって

= a 2 2 x 2 − a 2 x a x 2 − 1 2 log 1+ x 2 − a 2 x 1− 1 x 2 a 2 x +C

= a 2 2 x x 2 − a 2 a 2 − 1 2 log x+ x 2 − a 2 x− x 2 − a 2 +C

= a 2 2 x x 2 − a 2 a 2 − 1 2 log x+ x 2 − a 2 2 x− x 2 − a 2 x+ x 2 − a 2 +C

= a 2 2 x x 2 − a 2 a 2 − 1 2 log x+ x 2 − a 2 2 a 2 +C

= a 2 2 x x 2 − a 2 a 2 −log x+ x 2 − a 2 a +C

= a 2 2 x x 2 − a 2 a 2 −log x+ x 2 − a 2 −loga +C

= 1 2 x x 2 − a 2 − a 2 log x+ x 2 − a 2 − a 2 loga +C

− 1 2 a 2 loga+C を改めて C とおくと

= 1 2 x x 2 − a 2 − a 2 log x+ x 2 − a 2 +C

II. π 2 <θ<π の場合

与式 = ∫ a −tanθ ⋅ asinθ cos 2 θ dθ

=− a 2 ∫ sin 2 θ cos 3 θ dθ

上記の計算を参考にすると

=− a 2 2 sinx cos 2 x − 1 2 log 1+sinx 1−sinx +C

x= a cosθ より, cosθ= a x

sinθ= 1− cos 2 θ = 1− a x 2 = 1− a x 2 =− 1− a 2 x .

(∵ π 2 <θ<π のとき, cosθ<0 ,よって, x<0 ,したがって, x 2 =−x )

よって

=− a 2 2 − x 2 − a 2 x a x 2 − 1 2 log 1− x 2 − a 2 x 1+ 1 x 2 a 2 x +C

=− a 2 2 − x x 2 − a 2 a 2 − 1 2 log x− x 2 − a 2 x+ x 2 − a 2 +C

=− a 2 2 − x x 2 − a 2 a 2 − 1 2 log x+ x 2 − a 2 x− x 2 − a 2 x+ x 2 − a 2 2 +C

=− a 2 2 − x x 2 − a 2 a 2 − 1 2 log a 2 x+ x 2 − a 2 2 +C

=− a 2 2 − x x 2 − a 2 a 2 −log a x+ x 2 − a 2 +C

=− a 2 2 − x x 2 − a 2 a 2 +log x+ x 2 − a 2 −loga +C

= a 2 2 x x 2 − a 2 a 2 −log x+ x 2 − a 2 +loga +C

= 1 2 x x 2 − a 2 − a 2 log x+ x 2 − a 2 + a 2 loga +C

1 2 a 2 loga+C を改めて C とおくと

= 1 2 x x 2 − a 2 − a 2 log x+ x 2 − a 2 +C

I,IIより

∫ x 2 - a 2 d x = 1 2 x x 2 − a 2 − a 2 log x+ x 2 − a 2 +C

 

ホーム>>カテゴリー分類>>積分>>積分の具体事例>>根号を含む積分>積分 √(x^2-a^2)

最終更新日: 2025年9月9日